Thư viện sức khỏe
Bốc hỏa: vì sao xảy ra và làm sao để dễ chịu hơn
Bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm là gì, kéo dài bao lâu, cách giảm hoặc làm dịu cơn bốc hỏa, các phương pháp điều trị nên hỏi và khi nào cần đi khám.
Cập nhật
Tóm tắt
Bốc hỏa: vì sao xảy ra và làm sao để dễ chịu hơn
Bốc hỏa là những đợt nóng đột ngột ở mặt, cổ và ngực, thường kèm đổ mồ hôi, đỏ mặt và tim đập nhanh. Nguyên nhân là do nồng độ hormone thay đổi quanh thời kỳ mãn kinh, và mỗi cơn thường kéo dài 30 giây đến 10 phút. Vào ban đêm gọi là đổ mồ hôi đêm. Mẹo làm mát và tránh yếu tố kích thích giúp được nhiều người, và có các phương pháp điều trị nội tiết lẫn không nội tiết hiệu quả.
Đội ngũ Gyne biên soạn · Thẩm định y khoa: đang chờ
Điểm chính
- Bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm là những triệu chứng thường gặp nhất của mãn kinh.
- Bốc hỏa thường gặp nhất trong năm trước và năm sau kỳ kinh cuối, nhưng có thể kéo dài nhiều năm.
- Giữ mát, mặc nhiều lớp mỏng và tránh yếu tố kích thích như rượu bia, đồ cay và caffeine có thể giúp ích.
- Liệu pháp hormone là cách điều trị hiệu quả nhất, và cũng có lựa chọn không dùng hormone.
- Các thực phẩm chức năng như black cohosh và đậu nành chưa được chứng minh hiệu quả, và một số có rủi ro.
Cơn bốc hỏa có cảm giác như thế nào?
Bốc hỏa là cảm giác nóng đột ngột, chủ yếu ở phần thân trên và mặt. Mặt và cổ có thể đỏ lên, và các mảng đỏ có thể xuất hiện trên ngực, lưng và cánh tay.
Sau đó có thể đổ nhiều mồ hôi, rồi thấy lạnh, rùng mình khi cơ thể hạ nhiệt. Phần lớn cơn bốc hỏa kéo dài từ 30 giây đến 10 phút.
Nguyên nhân nào gây bốc hỏa?
Trong những năm quanh mãn kinh, buồng trứng tạo ít estrogen hơn và nồng độ estrogen lên xuống thất thường. Những thay đổi này được cho là ảnh hưởng đến vùng não điều khiển thân nhiệt, khiến nó phản ứng như thể bạn đang quá nóng.
Một số yếu tố có thể khiến bốc hỏa dễ xảy ra hoặc mạnh hơn, gồm rượu bia, đồ cay, caffeine, hút thuốc, phòng nóng và căng thẳng. Bốc hỏa cũng có thể thường xuyên và nặng hơn ở người thừa cân.
Bốc hỏa kéo dài bao lâu?
Mỗi cơn kéo dài vài giây đến vài phút. Bốc hỏa có thể đến vài lần mỗi giờ, vài lần mỗi ngày hoặc chỉ một hai lần mỗi tuần.
Tính theo năm, bốc hỏa thường gặp nhất trong năm trước và năm sau kỳ kinh cuối. Trung bình bốc hỏa kéo dài vài năm, và với một số người là 10 năm hoặc hơn, đôi khi đến 14 năm sau mãn kinh. Phụ nữ da đen và gốc Tây Ban Nha có xu hướng bị lâu năm hơn.
Làm sao để hết hoặc giảm bốc hỏa?
Có thể bạn không chấm dứt được hoàn toàn, nhưng những bước sau giúp được nhiều người:
- Ghi lại những gì dường như gây ra cơn bốc hỏa, để tránh các yếu tố kích thích của riêng bạn.
- Mặc nhiều lớp quần áo mỏng có thể cởi ra nhanh.
- Mang theo quạt nhỏ cầm tay, hoặc nhấp ngụm nước lạnh khi cơn bốc hỏa bắt đầu.
- Hạn chế rượu bia, đồ cay và caffeine nếu chúng làm bốc hỏa nặng hơn.
- Nếu bạn hút thuốc, hãy hỏi bác sĩ về cách hỗ trợ cai thuốc.
- Vận động đều đặn và hướng đến cân nặng khỏe mạnh với bạn.
- Thử hít thở chậm, bình tĩnh hoặc chánh niệm khi cơn bốc hỏa bắt đầu.
Làm sao để ngủ ngon khi bị đổ mồ hôi đêm?
Đổ mồ hôi đêm có thể đánh thức bạn và khiến hôm sau mệt mỏi. Vài thay đổi nhỏ có thể giúp đêm dễ chịu hơn:
- Giữ phòng ngủ mát và dùng quạt.
- Đắp nhiều lớp chăn mỏng để có thể bỏ bớt một lớp.
- Mặc đồ ngủ nhẹ, thoáng khí và để sẵn một bộ thay gần đó.
- Uống chút nước lạnh trước khi ngủ và để sẵn nước cạnh giường.
- Tránh rượu bia và bữa tối nhiều dầu mỡ, đồ cay.
Phương pháp điều trị nào giúp giảm bốc hỏa?
Nếu thay đổi lối sống chưa đủ, có những cách điều trị hiệu quả. Liệu pháp hormone, bổ sung estrogen, là cách điều trị bốc hỏa và đổ mồ hôi đêm hiệu quả nhất cho những người dùng được. Liệu pháp có lợi ích và rủi ro tùy theo tuổi và sức khỏe của bạn.
Các lựa chọn kê đơn không dùng hormone gồm một số thuốc chống trầm cảm liều thấp, gabapentin, clonidine và fezolinetant, một thuốc mới tác động lên trung tâm điều nhiệt của não. Nghiên cứu ban đầu cho thấy các phương pháp thân tâm như thôi miên trị liệu và thiền chánh niệm cũng có thể giúp ích.
Hãy hỏi bác sĩ lựa chọn nào phù hợp với triệu chứng và tiền sử sức khỏe của bạn.
Các cách tự nhiên có giúp giảm bốc hỏa không?
Các sản phẩm như black cohosh, DHEA và isoflavone đậu nành chưa được chứng minh hiệu quả, và một số có rủi ro, như tổn thương gan. Estrogen thực vật (phytoestrogen) trong thực phẩm như đậu nành chưa cho thấy hiệu quả ổn định, và độ an toàn lâu dài chưa rõ.
Luôn trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thảo dược hay thực phẩm chức năng cho triệu chứng mãn kinh.
Khi nào cần đi khám
- Bốc hỏa hoặc đổ mồ hôi đêm làm ảnh hưởng đến giấc ngủ, công việc hoặc sinh hoạt hằng ngày.
- Bạn mất kinh, hoặc bắt đầu bốc hỏa, trước 45 tuổi.
- Đổ mồ hôi đêm làm ướt đẫm chăn ga dù phòng mát, hoặc kèm sốt cao, ho, tiêu chảy hay sụt cân không rõ lý do.
- Bạn bị ra máu hoặc lấm tấm máu sau 12 tháng không có kinh.
- Bạn muốn trao đổi về liệu pháp hormone hoặc điều trị không dùng hormone.
- Bạn bị đau ngực, hoặc tim đập rất nhanh kèm ngất hay khó thở: hãy gọi 911 hoặc số cấp cứu tại địa phương.
Gyne giúp bạn thế nào
Gyne theo dõi bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, giấc ngủ và tâm trạng, và cho bạn thấy các quy luật, như caffeine liên quan đến đổ mồ hôi đêm và ngủ kém. Gyne đưa ra mẹo thiết thực và một báo cáo có thể chỉnh sửa để giúp bạn bắt đầu trao đổi với bác sĩ về điều trị, và không bao giờ khuyên dùng một phương pháp điều trị nào.
Tiền mãn kinh và mãn kinhHướng dẫn này là thông tin chung, không phải lời khuyên y tế. Chỉ bác sĩ mới có thể chẩn đoán bệnh.