Ορμονική θεραπεία υποκατάστασης στην εμμηνόπαυση: οφέλη, κίνδυνοι και επιλογές

Τι είναι η ορμονική θεραπεία υποκατάστασης;

Γύρω από την εμμηνόπαυση, οι ωοθήκες σου παράγουν λιγότερα οιστρογόνα, κάτι που μπορεί να προκαλέσει εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις, προβλήματα ύπνου και ξηρότητα του κόλπου. Η ΟΘΥ συμπληρώνει τα οιστρογόνα για να ανακουφίσει αυτά τα συμπτώματα.

Αν έχεις ακόμη μήτρα, τα οιστρογόνα συνήθως συνδυάζονται με ένα προγεστογόνο, μια ορμόνη παρόμοια με την προγεστερόνη, γιατί τα οιστρογόνα μόνα τους μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο καρκίνου του ενδομητρίου. Αν έχεις κάνει υστερεκτομή, συνήθως χρησιμοποιούνται μόνο οιστρογόνα.

Ποιοι τύποι ΟΘΥ υπάρχουν;

Η ΟΘΥ υπάρχει σε διάφορες μορφές. Ο γιατρός σου θα συζητήσει μαζί σου ποια ταιριάζει στα συμπτώματα και στην υγεία σου:

• Συστηματικά οιστρογόνα, που φτάνουν σε όλο το σώμα, σε χάπια, επιθέματα δέρματος, τζελ ή σπρέι.
• Προγεστογόνο, σε χάπια, συνδυασμένα επιθέματα ή ορμονικό σπιράλ (ενδομήτρια συσκευή).
• Τοπικά κολπικά οιστρογόνα, σε κρέμα, κολπικό δισκίο, υπόθετο ή δακτύλιο, για την ξηρότητα και τον πόνο στο σεξ.
• Τεστοστερόνη, που κάποιοι ειδικοί συνταγογραφούν για χαμηλή σεξουαλική επιθυμία.

Ποια είναι τα οφέλη της ΟΘΥ;

Το κύριο όφελος είναι η ανακούφιση από τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Πολλές γυναίκες βλέπουν διαφορά μέσα σε λίγες μέρες ή εβδομάδες.

• Λιγότερες και πιο ήπιες εξάψεις και νυχτερινές εφιδρώσεις.
• Καλύτερος ύπνος, αν σε ξυπνούσαν οι νυχτερινές εφιδρώσεις.
• Βοήθεια με την πεσμένη διάθεση και το άγχος που οφείλονται στην εμμηνόπαυση.
• Ανακούφιση από την ξηρότητα του κόλπου και τον πόνο στο σεξ.
• Λιγότερη απώλεια οστικής μάζας, που μειώνει τον κίνδυνο οστεοπόρωσης και καταγμάτων.
• Βοήθεια στη διατήρηση της μυϊκής δύναμης.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι της ΟΘΥ;

Ο κίνδυνος σοβαρών παρενεργειών είναι χαμηλός για τις περισσότερες γυναίκες και εξαρτάται από τον τύπο της ΟΘΥ, το πόσο καιρό τη χρησιμοποιείς και την υγεία σου.

Η συνδυασμένη ΟΘΥ αυξάνει λίγο τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού. Το NHS υπολογίζει περίπου 5 επιπλέον περιπτώσεις ανά 1.000 γυναίκες που παίρνουν συνδυασμένη ΟΘΥ για 5 χρόνια, και ο κίνδυνος πέφτει ξανά μετά τη διακοπή. Η ΟΘΥ μόνο με οιστρογόνα έχει μικρή ή καμία αύξηση.

Τα χάπια ΟΘΥ μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο θρόμβων και εγκεφαλικού, αν και ο κίνδυνος παραμένει χαμηλός, ειδικά κάτω από τα 60. Τα επιθέματα, τα τζελ και τα σπρέι μέσω του δέρματος δεν φαίνεται να αυξάνουν τον κίνδυνο θρόμβων. Συχνές παρενέργειες είναι ο πόνος στο στήθος, το φούσκωμα και η σταγονοειδής αιμόρροια, που συχνά υποχωρούν μέσα σε λίγους μήνες.

Είναι ασφαλής η ΟΘΥ;

Οι φόβοι για την ΟΘΥ μεγάλωσαν μετά από μια μεγάλη αμερικανική μελέτη το 2002. Μεταγενέστερη έρευνα έδειξε ότι η περισσότερη βλάβη αφορούσε γυναίκες άνω των 60 που ξεκίνησαν ΟΘΥ χρόνια μετά την εμμηνόπαυση, και ότι οι νεότερες γυναίκες έχουν μικρότερους κινδύνους και περισσότερα οφέλη.

Σήμερα, για πολλές γυναίκες κάτω των 60, ή μέσα σε 10 χρόνια από την τελευταία περίοδο, που δεν έχουν υψηλό κίνδυνο για καρκίνο του μαστού ή θρόμβους, τα οφέλη είναι πιθανό να υπερτερούν των κινδύνων. Το αν σου ταιριάζει είναι μια απόφαση που παίρνεις μαζί με τον γιατρό σου, με βάση τα συμπτώματα και το ιστορικό σου.

Ποιες συνήθως δεν μπορούν να πάρουν ΟΘΥ;

Η συστηματική ΟΘΥ συνήθως δεν συνιστάται αν είχες ποτέ καρκίνο του μαστού ή της μήτρας, εγκεφαλικό, καρδιακή προσβολή, θρόμβους ή ηπατική νόσο. Επίσης δεν χρησιμοποιείται στην εγκυμοσύνη.

Ακόμη και τότε, άλλες θεραπείες μπορεί να βοηθήσουν, και τα κολπικά οιστρογόνα είναι μερικές φορές ακόμη επιλογή. Ρώτα τον γιατρό σου τι είναι δυνατό για σένα.

Ποιες είναι οι μη ορμονικές θεραπείες για την εμμηνόπαυση;

Αν δεν μπορείς ή δεν θέλεις να πάρεις ΟΘΥ, υπάρχουν άλλες επιλογές να ρωτήσεις τον γιατρό σου:

• Κάποια αντικαταθλιπτικά σε χαμηλές δόσεις, για τις εξάψεις και τη διάθεση.
• Γκαμπαπεντίνη ή κλονιδίνη, που μπορεί να μειώσουν τις εξάψεις και να βοηθήσουν στον ύπνο.
• Φεζολινετάντη, ένα νεότερο φάρμακο που στοχεύει τον έλεγχο θερμοκρασίας του εγκεφάλου.
• Κολπικές ενυδατικές κρέμες και λιπαντικά χωρίς συνταγή για την ξηρότητα.
• Βήματα στον τρόπο ζωής, όπως η δροσιά, τα ρούχα σε στρώσεις και ο περιορισμός του αλκοόλ και της καφεΐνης.

Τι να ρωτήσω τον γιατρό μου για την ΟΘΥ;

Πάρε μαζί σου μια λίστα με τα συμπτώματά σου και το πόσο σε επηρεάζουν, καθώς και το προσωπικό και οικογενειακό σου ιστορικό για καρκίνο, θρόμβους, εγκεφαλικό και καρδιοπάθεια. Χρήσιμες ερωτήσεις είναι:

• Ποιος τύπος και ποια μορφή θα μου ταίριαζε και γιατί;
• Ποια είναι τα δικά μου οφέλη και οι δικοί μου κίνδυνοι;
• Πώς θα ξέρουμε αν δουλεύει και πότε θα την επανεξετάσουμε;
• Ποιες μη ορμονικές επιλογές θα μπορούσα να δοκιμάσω αντί γι' αυτήν;